Elena Bonner-Alikhanyan (1923–2011), born Lusik Alikhanova, was a prominent Soviet human rights activist, dissident, and pediatrician. Born to an Armenian father and a Jewish mother, her life was shaped by Stalin’s purges, which claimed her stepfather and sent her mother to the Gulag. After serving as a Red Army nurse in World War II, she co-founded the Moscow Helsinki Group in 1976 and became a fearless voice against the Soviet regime alongside her husband, Nobel laureate Andrei Sakharov. She represented Sakharov globally when he was restricted, shared his internal exile in the closed city of Gorky, and remained an uncompromising moral authority for free expression and minority rights until her passing.
Ելենա Բոններ-Ալիխանյանը (1923–2011 թթ., ծնվ. Լուսիկ Ալիխանովա) խորհրդային անվանի իրավապաշտպան, այլախոհ և մանկաբույժ էր: Ծնվել է հայ հոր և հրեա մոր ընտանիքում, իսկ նրա կյանքի վրա խոր հետք են թողել ստալինյան բռնաճնշումները, որոնց զոհ դարձավ իր խորթ հայրը, իսկ մայրն աքսորվեց Գուլագ: Երկրորդ համաշխարհային պատերազմում որպես Կարմիր բանակի բուժքույր ծառայելուց հետո, նա 1976 թվականին համահիմնադրել է Մոսկվայի Հելսինկյան խումբը և իր ամուսնու՝ Նոբելյան մրցանակի դափնեկիր Անդրեյ Սախարովի հետ միասին դարձել խորհրդային վարչակարգի դեմ պայքարող անվախ ձայն: Նա ներկայացնում էր Սախարովին միջազգային հարթակներում, երբ վերջինիս տեղաշարժը սահմանափակված էր, կիսեց նրա ներքին աքսորը փակ Գորկի քաղաքում և մինչև կյանքի վերջ մնաց խոսքի ազատության ու փոքրամասնությունների իրավունքների պաշտպանության անզիջում բարոյական հեղինակություն:
